Zasoby dotyczące bezpieczeństwa dzieci

Rozmowa z dziećmi i nastolatkami na temat udostępniania zdjęć i filmów zawierających nagość

Regularne rozmawianie z młodymi ludźmi o potencjalnych zagrożeniach, związanych z udostępnianiem zdjęć i filmów zawierających nagość lub treści mających charakter seksualny (tzw. sexting), może pomóc uniknąć problemów, takich jak udostępnianie zdjęć bez zgody.

Jeśli dziecko powie Ci, że dostało lub wysłało zdjęcie czy film, które zawierają nagość lub mają charakter seksualny, zachowaj spokój i skup się na tym, jakiej pomocy może ono od Ciebie potrzebować. Doceń odwagę, którą się wykazało, mówiąc Ci o tej sytuacji, i zapewnij je, że wszystko będzie dobrze. Następnie podejmij z dzieckiem współpracę, żeby zminimalizować wszelkie potencjalne niebezpieczeństwa.

Uwaga: jeśli dziecko korzysta z urządzenia zalogowanego na dziecięce konto Apple, wszelkie zdjęcia i filmy, które mogą zawierać nagość, w wybranych aplikacjach Apple zostaną rozmazane. Porozmawiaj z dzieckiem o tej funkcji i o tym, co powinno zrobić, jeśli zobaczy rozmyte zdjęcie lub film.

    • Wytłumacz dziecku, że zdjęć i filmów przedstawiających intymne części ciała nie wolno udostępniać.
    • Zachęcaj, żeby w razie otrzymania zdjęcia lub filmu, które są rozmyte albo niepokojące dla dziecka, zgłosiło się z tym do Ciebie.
    • Jeśli przyjdzie do Ciebie z niestosownym zdjęciem lub filmem albo zobaczysz takie na jego urządzeniu, zachowaj spokój i wyjaśnij dziecku, dlaczego uważasz, że to zdjęcie lub film nie są dla niego odpowiednie. Podziękuj dziecku, że zgłosiło się z tym do Ciebie i szczerze z Tobą o tym porozmawiało.
    • Choć zainteresowanie ciałem może być naturalne, rozważ konsultację ze specjalistą zdrowia psychicznego, jeśli Twoje dziecko wykazuje częste lub nadmierne zainteresowanie nagością i seksualnością.

    • W badaniu przeprowadzonym przez Thorn w 2023 r. 17% nastolatków stwierdziło, że udostępniało zdjęcia zawierające nagość, a około 20% dzieci w wieku od 9 do 17 lat stwierdziło, że jakaś osoba pokazywała lub wysyłała im niestosowne obrazy bez ich zgody.
    • Nastolatki muszą mieć świadomość, że przestępcy mogą podszywać się pod ich rówieśników, proponując wymianę zdjęć lub filmów zawierających nagość czy mających charakter seksualny. Przestępcy wykorzystują potem takie zdjęcia lub filmy do wymuszeń na tle seksualnym (ang. sextortion), grożąc ich opublikowaniem lub rozpowszechnieniem, jeśli ofiara nie spełni żądań. Upewnij się, że Twoje nastoletnie dziecko wie, że może zwrócić się do Ciebie w dowolnej sprawie i że zawsze zapewnisz mu wsparcie.
    • Jeśli dowiesz się, że nastolatek otrzymuje lub wysyła zdjęcia czy filmy zawierające nagość, zachowaj spokój i spróbuj zrozumieć jego motywy. Jeśli nastoletnia osoba otrzyma niechciane zdjęcie lub film, może jej to sprawić przykrość lub być przejawem zastraszania albo nękania.
    • Czasami zdjęcia lub filmy zawierające nagość są udostępniane pod wpływem presji. Zdarza się, że osoba, do której takie zdjęcie zostało wysłane, udostępnia je bez zgody osoby, która je wysłała. Jeśli zdjęcia są udostępniane bez zgody lub uczestniczą w tym dorośli, zastanów się nad poinformowaniem o tym organów ścigania.
    • Łagodnie porozmawiaj ze swoim nastoletnim dzieckiem o zagrożeniach związanych z wysyłaniem oraz otrzymywaniem zdjęć i filmów zawierających nagość. Zwróć dziecku uwagę, że ktoś może kiedyś celowo lub przypadkowo przesłać takie treści dalej, co może wywołać u niego poczucie wstydu, być formą prześladowania lub skrzywdzić je w inny sposób.
    • To ważne, żeby zapewnić młodego człowieka, że choć upublicznienie takich zdjęć lub filmów może być upokarzające, nie jest to koniec świata. Są osoby, w tym Ty, które mogą pomóc dziecku w takiej sytuacji i sprawić, że wszystko skończy się dobrze.

Dowiedz się więcej

Wskazówki, które pomogą dzieciom bezpiecznie używać internetu

Dbanie o to, żeby dzieci i nastolatki korzystały z internetu w bezpieczny i racjonalny sposób.

Żeby zachować bezpieczeństwo online:

  • Znasz swoje dziecko lepiej niż ktokolwiek inny. To, co sprawdza się u jednego dziecka, nie musi działać u innych. Wszystko zależy od wieku, poziomu dojrzałości i innych czynników.
  • Zainteresuj się aplikacjami, których używa Twoje dziecko i odwiedzanymi przez nie stronami. Poznaj ulubione apki i gry swojego dziecka, żeby wiedzieć, jak działają, poznać ich ustawienia prywatności i zrozumieć, dlaczego dziecko je lubi.
  • Komunikacja jest najważniejsza. Przeprowadzaj z dzieckiem rozmowy, nie wykłady. Dawaj mu do zrozumienia, że może się do Ciebie zwrócić z każdym problemem. Pokazuj dziecku, że Twoja reakcja będzie wyważona i zależy Ci na tym, żeby je chronić, a nie karać.
  • Rozmawiaj z dzieckiem o bezpieczeństwie i prywatności oraz o tym, jak ważne jest stosowanie silnych i unikatowych haseł oraz innych metod uwierzytelniania, takich jak Touch ID i Face ID.
  • Upewnij się, że młody człowiek rozumie, że niektóre zachowania w internecie, takie jak udostępnianie zdjęć zawierających nagość, wiążą się z ryzykiem nękania, dezinformacji i szkody dla ich wizerunku. Taka rozmowa może być krótka, ale należy do niej czasem wracać. Zapewniaj dziecko, że jeśli zdarzy się coś złego, zawsze może na Ciebie liczyć.
  • Rozważ użycie takich narzędzi, jak Czas przed ekranem, żeby monitorować i zarządzać tym, jak Twoje dziecko korzysta z urządzeń. Porozmawiaj z dzieckiem o tych narzędziach i ich celu. Takie działania sprawią, że dziecko łatwiej nauczy się odpowiedzialnego użytkowania urządzeń teraz i w przyszłości. W miarę dorastania dziecka sprawdzaj, czy nadal są potrzebne.

Nagabywanie i wymuszenia na tle seksualnym

Rozpoznawanie nagabywania i wymuszeń oraz rozmowy z dziećmi i nastolatkami na ten temat.

Nagabywanie i wymuszenia na tle seksualnym to dwie powiązane formy wykorzystywania seksualnego w internecie:

  • Osoba, która nagabuje dziecko na tle seksualnym, buduje relację z dzieckiem, żeby nim manipulować, skrzywdzić je i wykorzystać. Takie osoby dążą do zaprzyjaźnienia się z dzieckiem, stopniowo zdobywając jego zaufanie, żeby później je wykorzystać.
  • Wymuszenie na tle seksualnym polega na groźbie udostępnienia intymnych zdjęć lub filmów, jeśli ofiara nie zastosuje się do żądań, takich jak wysłanie pieniędzy, przesłanie kolejnych zdjęć lub wykonanie czynności seksualnych.

Osoby, które molestują i wykorzystują dzieci, często są cierpliwe, wytrwałe i świetne w manipulacji. Czasami nawet znają swoje ofiary osobiście.

W większości krajów nagabywanie i wymuszenia na tle seksualnym są przestępstwami. Jeśli Twoje dziecko jest nękane, skontaktuj się z odpowiednimi służbami i organizacjami oferującymi wsparcie.

Prowadź z dzieckiem dostosowane do jego wieku rozmowy o nagabywaniu i wymuszeniach, żeby chronić je przed tymi zjawiskami. Zapewnij swoje dziecko, że nie ono jest winne temu, że ktoś je nagabuje lub stosuje wymuszenie.

Otwarta komunikacja odgrywa kluczową rolę. Ochrona dziecka przed nagabywaniem i wymuszeniami na tle seksualnym wymaga ciągłego działania, żeby wypracowało ono mechanizmy wykrywania zagrożeń i swobodnie informowało Cię o tym, że dzieje się coś złego.

  • Choć poniższe sygnały nie muszą oznaczać nagabywania na tle seksualnym, to rodzice powinni być wyczuleni, jeśli dziecko:

    • nie chce mówić o tym, co robi w internecie;
    • szybko wyłącza, chowa lub zamyka urządzenie, gdy ktoś wchodzi do pokoju;
    • otrzymuje prezenty, pieniądze, narkotyki, alkohol lub inne wartościowe przedmioty z niewiadomego źródła;
    • korzysta z internetu do późna w nocy lub o nietypowych godzinach;
    • wydaje się smutne, przygnębione, zdenerwowane lub przestraszone.

    Porozmawiaj z dzieckiem, żeby sprawdzić, czy ktokolwiek w internecie:

    • oferuje mu prezenty;
    • rozmawia z nim w kontekście romantycznym, o miłości lub seksie;
    • wysyła lub prosi o zdjęcia lub filmy, które zawierają nagość lub mają podtekst seksualny;
    • prowadzi z nim bardzo osobiste rozmowy;
    • prosi je o dochowywanie tajemnic;
    • próbuje odseparować je od rodziny lub przyjaciół;
    • prosi je o zmianę platformy, na której ze sobą rozmawiają.

    Jeśli dziecko opowie Ci o tym, że doświadczyło któregokolwiek z tych zachowań, zapewnij je, że to nie jest jego wina.

    Rozmowa z dziećmi i nastolatkami o nagabywaniu

    Rozmowa z dzieckiem to, niezależnie od jego wieku, najlepszy sposób, żeby ustrzec je przed zagrożeniem i dowiedzieć się, czy ktoś nagabuje je w internecie.

    • Z dzieckiem i nastolatkiem należy regularnie rozmawiać o jego aktywności w internecie.
    • Rozmawiaj z dzieckiem o nagabywaniu w sposób dostosowany do jego wieku, ale bez budowania w nim strachu.
    • Obiecaj dziecku, że nie będziesz się gniewać, jeśli powie Ci o czymś złym lub przyzna się do błędu. Dzieci nie zgłaszają nagabywania, bo osoby dopuszczające się nadużyć żerują na ich lęku przed karą.
    • Wspólnie z dzieckiem określ zasady i granice. Ustalcie m.in., kiedy można, a kiedy nie można kontaktować się w internecie z osobami, których się nie zna. Zastanów się nad korzystaniem z takich narzędzi, jak Czas przed ekranem, żeby kontrolować, jak Twoje dziecko korzysta z technologii.
    • Upewnij się, że Twoje dziecko wie, jak zgłaszać użytkowników oraz blokować i wyciszać konta w aplikacjach, których używa.
    • Rozmawiajcie o bezpieczeństwie i prywatności w sieci oraz o ustawieniach je zapewniających.
    • Upewnij się, że dziecko wie, jakie dane osobowe można, a jakich nie można udostępniać w internecie. Powinno też wiedzieć, z czego to wynika.
    • Naucz dziecko rozróżniać dobre interakcje od takich, które mogą generować problemy lub zagrożenia. Zapewnij dziecko, że jeśli ktokolwiek sprawi, że poczuje się ono źle z jakiegokolwiek powodu, zawsze może poprosić Cię o pomoc.

    Rozmawianie o nagabywaniu z małym dzieckiem:

    • Używaj prawidłowych nazw poszczególnych części ciała i wyjaśnij dziecku, które z nich są intymne i dlaczego.
    • Przestrzegaj dziecko przed jakimikolwiek rozmowami z ludźmi, których nie zna.
    • Wytłumacz dziecku różnice między dozwolonymi sekretami, np. trzymaniem w tajemnicy imprezy niespodzianki, a tymi, które są złe, np. gdy dziecko nie mówi zaufanemu dorosłemu, że jest przerażone lub zastraszane.

    Rozmowy ze starszymi dziećmi o nagabywaniu:

    • Przypominaj dziecku, że niektóre osoby w internecie mogą nie być tymi osobami, za które się podają.
    • Stwarzaj dziecku okazje do mówienia Ci o trudnych rzeczach. Chwal dziecko za mówienie Ci o takich sytuacjach i dawaj mu do zrozumienia, że mu pomożesz.

    Rozmawianie o nagabywaniu ze starszymi nastolatkami:

    • Przypominaj, że nie każdy jest tym, za kogo się podaje, i nie wszyscy kierują się dobrymi intencjami.
    • Uszanuj to, że nastolatki mogą być zainteresowane seksualnością, ale zapewnij dziecko, że może się z Tobą skonsultować, jeśli natrafi na coś, co je przerazi lub jest potencjalnie groźne.
    • Przypominaj dziecku, że ma prawo ignorować, zgłosić i zablokować każdą osobę, która sprawi, że poczuje się ono nieswojo.
    • Tłumacz dziecku, że wszystko, co udostępnia w internecie, może zostać skopiowane i przesłane dalej – przypadkowo lub celowo.

    Pamiętaj, że to Ty znasz swoje dziecko najlepiej. Sposób, w jaki rozmawia się z dzieckiem na trudne tematy, powinien zależeć od jego wieku, dojrzałości i innych czynników, w tym jego wrażliwości i stanu emocjonalnego.

    Dziecko może niechętnie rozmawiać o swoich kontaktach internetowych i może nie być świadome, że jest nagabywane. Zapewnij je, że to nie jego wina, jeśli ktoś je nagabuje.

  • Chociaż poniższe nie muszą jednoznacznie oznaczać przypadku wymuszenia, rodzice powinni obserwować, czy ich dziecko:

    • nie chce mówić o tym, co robi w internecie;
    • prosi o pieniądze lub karty podarunkowe bez wytłumaczenia albo z portfela lub kont znikają pieniądze;
    • wydaje się być przygnębione, złe lub przestraszone albo ma niewyjaśnione zmiany nastroju.

    Prowadzenie rozmów zdziećmi i nastolatkami o wymuszeniach na tle seksualnym:

    • Nastolatki i starsze dzieci muszą wiedzieć, że niektórzy przestępcy proponują wymianę zdjęć i filmów zawierających nagość lub innych zdjęć i filmów z kontekstem seksualnym.
    • Tłumacz dziecku, że te osoby nie są tymi, za kogo się podają, a przedstawione zdjęcia prawdopodobnie nie przedstawiają ich samych.
    • Wyjaśnij dziecku, że przestępcy mogą grozić opublikowaniem intymnych czy zawierających nagość zdjęć lub filmów, jeśli nie otrzymają pieniędzy, kolejnych zdjęć lub korzyści seksualnych.
    • Powiedz dziecku, żeby nie wysyłało pieniędzy i nie reagowało na żądania. Płacenie często zachęca do dalszych wymuszeń. Przestępcy często nie robią nic, jeśli nie dostaną pieniędzy, i zaczynają interesować się inną ofiarą.

    Co robić, jeśli dziecko jest celem nękania lub doświadcza przemocy:

    • Należy zachować wiadomości z groźbami na wypadek, gdyby były potrzebne organom ścigania.
    • Zgłoś sytuację lokalnym organom ścigania, a w stosownych przypadkach – kierownictwu szkoły lub miejsca pracy.
    • Zablokuj sprawcę i sprawdź ustawienia bezpieczeństwa urządzenia przy użyciu funkcji Kontrola bezpieczeństwa Apple.
    • Zapoznaj się z Podręcznikiem bezpieczeństwa osobistego, który zawiera strategie wzmacniania bezpieczeństwa w świecie cyfrowym i metody zrywania kontaktów z niebezpiecznymi osobami.
    • Zapewnij dziecko, że choć sytuacja może wydawać się przytłaczająca, pomoc jest dostępna i wszystko skończy się dobrze.
    • Zachęć dziecko do otwartej rozmowy z Tobą, zaufaną osobą dorosłą lub infolinią.
    • Skieruj dziecko do służb wsparcia, takich jak infolinie lub organizacje pomagające ofiarom. (Na dole strony znajdują się zasoby).

    Przede wszystkim przypominaj dziecku, że to nie jego wina i nie musi stawać czoła tej sytuacji samotnie.

Postępowanie w przypadku cyberprzemocy

Jak rozpoznać zagrożenie i pomóc dziecku lub nastolatkowi.

Cyberprzemoc jest formą dręczenia za pośrednictwem urządzeń cyfrowych takich jak telefon, komputer lub tablet. Do nękania mogą służyć wiadomości SMS, komunikatory, czaty, mejle, gry internetowe, media społecznościowe, streaming na żywo, zdjęcia i filmy. Nękanie zwykle definiuje się jako agresywne i powtarzalne ataki słowne lub fizyczne, w których sprawca wykorzystuje nierówny układ sił, ale każdy rodzaj dręczenia, w tym znieważanie, groźby, podszywanie się, rozpowszechnianie plotek czy wykluczenie, może mieć równie negatywne skutki. Obrazy zawierające nagość mogą służyć jako narzędzie przemocy. Cyberprzemocy towarzyszy często przemoc fizyczna w szkole lub otoczeniu. Według badania Pew Research Center z 2022 roku „niemal połowa amerykańskich nastolatków była prześladowana lub nękana w internecie”.

To, że dziecko jest ofiarą cyberprzemocy, nie zawsze jest oczywiste. Czasami może Ci o tym nie mówić. Należy zwracać uwagę na następujące sygnały, które mogą, choć nie muszą, oznaczać, że dziecko doświadcza cyberprzemocy: dziecko ma trudności z zasypianiem, nie chce chodzić do szkoły, ma obniżoną samoocenę lub inaczej niż dotąd korzysta z internetu, na przykład stale sprawdza media społecznościowe lub chowa urządzenia, gdy jesteś w pobliżu.

Cyberprzemocy może doświadczyć każde dziecko, ale niektóre dzieci są bardziej na nią narażone. Większe ryzyko dotyczy dzieci z grup marginalizowanych, np. ze względu na religię lub pochodzenie etniczne, dzieci z niepełnosprawnościami, młodzieży LGBTQ+ i każdego dziecka, które wygląda lub zachowuje się nietypowo.

Prowadzenie z dzieckiem częstych, krótkich rozmów o jego aktywności online sprzyja budowaniu relacji, która zachęca je, żeby powiedziało Ci, jeśli doświadczy cyberprzemocy. To ważne, żeby dziecko wiedziało, że nie jest temu winne, a do tego może liczyć na ludzi, którzy pomogą mu poradzić sobie z tym problemem.

    • Zachowaj spokój, nie przesadzaj w swojej reakcji i nie obwiniaj swojego dziecka. Odebranie dziecku urządzenia zwykle w niczym nie pomaga.
    • Zacznij od wysłuchania dziecka. Dowiedz się, co się stało i jak w związku z tym czuło się Twoje dziecko. Okaż swojemu dziecku wsparcie.
    • Jeśli ktoś wysyła dziecku niestosowne zdjęcia lub treści, które wywołują u dziecka dyskomfort, możesz doradzić mu, żeby ignorowało takie wiadomości.
    • Zachęć dziecko do stosowania takich rozwiązań, jak blokowanie lub wyciszanie kont i zgłaszanie takich treści na platformie, na której doszło do incydentu.
    • Zastanów się z dzieckiem nad strategiami, które mogą przerwać cyberprzemoc. Przemyśl, jak możesz pomóc dziecku się pozbierać i odzyskać pewność siebie.
    • Szukaj planów i rozwiązań wspólnie ze swoim dzieckiem. Skutkiem cyberprzemocy jest często poczucie utraty kontroli nad swoją pozycją społeczną, a zaangażowanie dziecka może pomóc mu ją odzyskać.
    • W razie wątpliwości poproś o pomoc pedagoga szkolnego, nauczyciela lub innych specjalistów.
    • Czasami upublicznienie sprawy przez rodziców może pogorszyć sytuację, dlatego reakcja powinna być dobrze przemyślana.
    • Jeśli oprawcą Twojego dziecka jest inne dziecko, spróbuj skontaktować się z jego rodzicami i szkołą, żeby wpłynąć na jego zachowanie.

  • Potraktuj sprawę poważnie. Cyberprzemoc może wynikać z cierpienia dziecka i prowadzić do jeszcze poważniejszych problemów. Przed wyciągnięciem konsekwencji, dowiedz się, dlaczego Twoje dziecko jest złośliwe lub zachowuje się agresywnie.

    Powody takiego zachowania mogą być różne. Oto niektóre z nich:

    • Próba dopasowania się do grupy rówieśniczej, w której stosuje się cyberprzemoc.
    • Doświadczanie lęku, złości, depresji, braku kontroli, frustracji lub stresu.
    • Doświadczanie cyberprzemocy.
    • Potrzeba sprawowania kontroli.
    • Próba zwrócenia na siebie uwagi.
    • Brak pełnego zrozumienia negatywnych skutków cyberprzemocy.

    Jeśli dziecko stosuje cyberprzemoc wobec innych, rodzice i inni zaufani dorośli mogą:

    • Dowiedzieć się, co dzieje się z dzieckiem i spróbować określić, dlaczego stosuje ono cyberprzemoc. Przeanalizować stan emocjonalny dziecka oraz grupę rówieśniczą i inne czynniki.
    • Porozmawiać z dzieckiem i wyjaśnić, dlaczego cyberprzemoc może mieć negatywne skutki dla innych i dla dziecka oraz jest całkowicie niedopuszczalna. Uświadomić dziecku znaczenie uprzejmości i empatii, a także ich oddziaływania na innych.
    • Rozważyć konsultację z pedagogiem szkolnym lub innymi specjalistami, żeby otrzymać porady i ustalić strategie postępowania.
    • Uświadomić dziecku, że cyberprzemoc ma swoje konsekwencje.
    • Poszukać sposobów, w jakie dziecko może naprawić swoje relacje ze skrzywdzoną osobą.

Skorzystaj ze wsparcia w sferze zdrowia emocjonalnego i psychicznego

Musisz natychmiast skontaktować się z przeszkolonym doradcą? Telefon zaufania prowadzi bezpłatną, anonimową infolinię dla dzieci i dorosłych, która działa całą dobę, siedem dni w tygodniu.

Odwiedź stronę telefonu zaufania, żeby dowiedzieć się więcej

Zgłaszaj

Niepokojące treści możesz zgłosić anonimowo na stronie dyzurnet.pl.

Odwiedź stronę dyzurnet.pl, żeby dowiedzieć się więcej.