Çocuk Güvenliğiyle İlgili Kaynaklar

Çıplaklık içeren fotoğraf ve video paylaşımı konusunda çocuklarla ve ergenlerle konuşmak

Çıplaklık veya cinsellik içeren fotoğraf ve video paylaşımının (sexting) muhtemel riskleri hakkında genç bireylerle düzenli olarak konuşmak, sorunların önlenmesine yardımcı olabilir. Örneğin, bir görselin izinsiz paylaşımı gibi bir konuda. En iyi yaklaşım, bu sorunu sakince değerlendirmek ve konu hakkında düzenli olarak konuşmaktır.

Küçük veya ergen yaştaki çocuğunuz, çıplak ya da cinsel içerikli fotoğraf veya video aldığını ya da gönderdiğini söylerse sakinliğinizi koruyun. Sizden nasıl bir destek veya yardım istediğini öğrenmeye odaklanın. Çocuğunuzun size bu konudan bahsetmesinin ne kadar büyük bir cesaret gerektirdiğini takdir edin ve ona her şeyin yoluna gireceğine dair güvence verin. Ardından, olası herhangi bir zararı en aza indirgemek için çocuğunuzla birlikte hareket edin.

Not: Çocuğunuzun kullandığı aygıtta çocuk için oluşturulmuş bir Apple hesabına giriş yapılmışsa, belirli Apple uygulamalarında çıplaklık içerebilecek fotoğraf veya videolar flulaştırılır. Çocuklarınızla bu işlevi ve flulaştırılmış bir fotoğraf veya video gördüklerinde ne yapmaları gerektiğini konuşun.

    • Vücudun kişiye özel kısımlarını gösteren fotoğraf ve videoların paylaşılmaması gerektiğini anlatın.
    • Flulaştırılmış ya da kendisini rahatsız hissetmesine sebep olan herhangi bir fotoğraf veya video aldığında size gelmesi için çocuğunuzu cesaretlendirin.
    • Çocuğunuz size uygunsuz bir fotoğraf veya videoyla gelirse ya da bunları onun aygıtında görürseniz sakinliğinizi koruyun. Fotoğrafın veya videonun neden uygunsuz olduğunu düşündüğünüzü anlatın. Bundan sizi haberdar ettiği veya sizinle dürüstçe konuştuğu için çocuğunuza teşekkür edin.
    • Vücuda karşı duyulan merak normal olabilse de çocuğunuzun çıplaklığa ve cinselliğe karşı tekrarlayan veya aşırı bir ilgi gösterme durumu varsa bir zihin sağlığı uzmanına danışmayı düşünebilirsiniz.

    • 2023 yılında Thorn tarafından yapılan bir araştırmaya göre ergenlerin yüzde 17’si çıplak fotoğraf paylaştığını, 9 ile 17 yaş arası çocukların yaklaşık yüzde 20’si ise bir başkasına ait çıplaklık içeren görsellerin kişinin rızası olmadan kendilerine gösterildiğini veya gönderildiğini belirtiyor.
    • Ergenlerin, çıplak veya cinsel içerikli fotoğraf ya da video değiş tokuşu yapmayı teklif eden ve kendilerini ergen gibi tanıtan suçluların varlığına karşı bilinçli olmaları gerekiyor. Bu suçlular, mağdur kişiyi taleplerine uymadığı takdirde fotoğraf ve videoları sosyal medya üzerinden paylaşmakla tehdit ederek bu tür içerikleri cinsel şantaj (sextortion) için kullanıyor. Ergen yaştaki çocuğunuzun her konuda size danışabileceğini ve ona destek olacağınızı bildiğinden emin olun.
    • Ergen yaştaki çocuğunuzun çıplak fotoğraf veya video gönderdiğini ya da aldığını fark ederseniz sakinliğinizi koruyun ve koşulları tespit etmeye çalışın. Bu durum, ergen yaştaki çocuğunuzun rızası olmadan gerçekleştiyse onun için rahatsız edici olabilir ve maruz kaldığı zorbalığın ya da tacizin bir sonucu olabilir.
    • Bazen çıplaklık içeren fotoğraf veya videolar baskı altında paylaşılır. Bazı durumlarda ise alıcılar bu içerikleri gönderenin rızası olmadan paylaşabilir. Eğer paylaşım istek dışı gerçekleşmişse veya duruma bir yetişkin karışmışsa emniyet yetkilileriyle iletişime geçmeyi düşünün.
    • Çıplak fotoğraf veya video göndermenin ve almanın riskleri hakkında ergen çocuğunuzla nazikçe konuşun. Örneğin, görüntüleri alan kişinin bir gün isteyerek veya yanlışlıkla bunları paylaşabileceğini ve bu durumun onun utanç yaşamasına, zorbalığa ya da başka zararlara uğramasına neden olabileceğini anlatın.
    • Fotoğraf veya videolarının dağıtılmasının, her ne kadar utanç verici olsa da dünyanın sonu olmadığını gençlere anlatmak çok önemli. Siz de dahil olmak üzere onlara yardımcı olabilecek insanlar olduğunu ve her şeyin yoluna gireceğini belirtin.

Daha Fazla Bilgi

Online olduklarında güvende kalmaları konusunda çocuklarınıza yardımcı olabilmeniz için ipuçları

Çocukların ve gençlerin online etkinliklerinin güvenli ve olumlu olmasını sağlamak.

Online aktivitelerde güvende kalmak için:

  • Çocuğunuzu herkesten daha iyi tanıyorsunuz. Yaş, olgunluk düzeyi ve başka faktörlere dayalı olarak bazı çocuklarda işe yarayan bir şey, diğerlerinde yaramayabilir.
  • Çocuğunuzun kullandığı uygulamalara ve ziyaret ettiği sitelere ilgi gösterin. Çocuğunuzun en sevdiği uygulamaları ve oyunları öğrenmeye vakit ayırın. Böylece, onun kullandığı platformu, gizlilik ayarlarını ve bunları neden sevdiğini anlayabilirsiniz.
  • İşin püf noktası, iletişim. Ders vermek yerine sohbet edin ve bir sorun yaşadığı takdirde size danışabileceği konusunda çocuğunuza güven verin. Aşırı tepki vermeyeceğinizi ve onu korumanın cezalandırmaktan daha önemli olduğunu bilmesini sağlayın.
  • Çocuğunuzla güvenlik ile gizlilik hakkında ve güçlü, benzersiz parolaların yanı sıra Touch ID veya Face ID gibi başka kimlik doğrulama araçlarını kullanması konusunda konuşun.
  • Genç bireylerin, çıplak fotoğraf paylaşmak gibi bazı online davranışların zorbalık, dezenformasyon ve itibar zedelenmesi gibi riskler barındırdığını anlamasını sağlayın. Bu sohbet kısa olabilir ama düzenli olarak bu konuya tekrar değinmeniz gerekir. Kötü bir şey olursa yardım etmek için yanlarında olacağınız konusunda onları temin edin.
  • Ekran Süresi gibi araçları kullanarak çocuğunuzun aygıt kullanımını takip etmeyi ve yönetmeyi düşünün. Kullandığınız araçlar ve bunları neden kullandığınız hakkında çocuğunuzla konuşun. Bu, çocuğunuza teknolojiyi hem bugün hem de gelecekte sorumlu bir şekilde kullanma becerileri geliştirmesinde yardımcı olacaktır. Çocuğunuz büyüdükçe bu araçları tekrar gözden geçirin.

İstismar ve cinsel şantaj

İstismarı ve cinsel şantajı tespit edip çocuklarla ve ergenlerle bu konuda konuşmak.

İstismar ve cinsel şantaj, birbiriyle ilişkili iki ayrı online cinsel sömürü biçimidir:

  • İstismar, istismarcıların genç bireylerle ilişki kurup onları manipüle etmek, kendi çıkarları için kullanmak ve onlara zarar vermek için kullandığı taktiklerden birisidir. İstismarcılar, planları doğrultusunda çocukların yavaş yavaş güvenini kazanmak için onlarla arkadaşlık kurabilirler.
  • Cinsel şantaj, bir kişinin mağdurdan para göndermesini, daha fazla görsel göndermesini veya cinsel talepleri karşılamasını istemesi ve bu istekler yerine getirilmediği takdirde mağdurun özel görsellerini ya da videolarını paylaşmakla tehdit etmesidir.

Çocukları istismar eden ve kendi çıkarları için kullananlar genellikle sabırlı, inatçı ve manipülasyon konusunda becerili kişilerdir. Online ortamda gençleri kendi çıkarları için kullanan şahıslar bazen onları şahsen tanıyan insanlar olabilir.

Cinsel şantaj ve istismar çoğu ülkede yasa dışıdır. Çocuğunuz hedef alınıyorsa emniyet yetkililerine ve destek hizmetlerine ulaşın.

İstismar ve cinsel şantaj hakkında gençlerle yaşlarına uygun konuşmalar yaparak onları koruyun. Çocuğunuz istismar veya şantaja uğruyorsa bunun onu hatası olmadığı konusunda çocuğunuzu temin edin.

Açık iletişim hayati önemdedir. Genç insanları istismar ve cinsel şantajdan korumak, onlara kendi uyarı sistemlerini geliştirmelerinde ve bir şeyler ters giderse size haber vermeleri konusunda rahat hissetmelerinde yardımcı olan uzun soluklu bir süreçtir.

  • Her ne kadar bu işaretler istismara bağlı olmak zorunda değilse de ebeveynlerin, çocuklarında şu emarelerin olup olmadığını gözlemlemeleri yararldır:

    • Online aktiviteleri konusunda gizemli davranmaları.
    • Birisi odaya girdiğinde bir aygıtı hızlıca kapatmaları, gizlemeleri ya da ekranı kapatmaları.
    • Açıklayamadıkları hediyeler, para, uyuşturucu, alkol veya değerli başka şeylere sahip olmaları.
    • Gece geç saatlerde veya tuhaf saatlerde online olmaları.
    • Üzgün, depresif, sinirli ya da korkmuş görünmeleri.

    Çocuğunuza, internet üzerinden birisinin ona şunları yapıp yapmadığını sorun:

    • Hediyeler vermek.
    • Romantizm, aşk veya seksten bahsetmek.
    • Çıplaklık veya cinsellik içeren fotoğraf ve video göndermek ya da istemek.
    • Aşırı kişisel sohbetlere girmek.
    • Çocuktan sır saklamasını istemek.
    • Çocuğu ailesinden veya arkadaşlarından soyutlamaya çalışmak.
    • Sohbete başka bir platform üzerinden devam etmeyi istemek.

    Çocuğunuz bu davranışlardan herhangi biriyle karşılaştığını söylerse bunun onun hatası olmadığı konusunda çocuğunuzu temin edin.

    Çocuklar ve ergenlerle istismar hakkında konuşmak

    Yaşı hiç fark etmeksizin, bir çocuğun online bir istismara maruz kaldığını anlamanın ve onu potansiyel bir zarardan korumanın en iyi yolu, kendisiyle konuşmaktır.

    • Küçük veya ergen yaştaki çocuğunuzla online deneyimleri hakkında düzenli olarak konuşun.
    • İstismar hakkında, korku uyandırmayacak şekilde, çocuğunuzun yaşına uygun konuşmalar yapın.
    • Kötü bir şeyden bahsettiğinde veya bir hata yaptığında ona sinirlenmeyeceğinize söz verin. Çocukları istismara maruz bırakan şahıslar, çocukların yaşadıkları tacizi bildirdiklerinde ceza almaktan korkmalarına güvenir.
    • İnternette tanımadığı insanlarla ne zaman iletişim kurup ne zaman kurmayacağı da dahil olmak üzere birlikte kurallar ve sınırlar üzerinde anlaşın. Ekran Süresi gibi araçlardan yararlanarak çocuğunuzun teknoloji kullanımını yönetmesine yardımcı olun.
    • Çocuğunuzun, kullandığı uygulamalarda insanları nasıl engelleyeceğini veya hesapları nasıl sessize alacağını bildiğinden emin olun.
    • Online güvenlik ve gizlilik alışkanlıkları ve ayarları hakkında konuşun.
    • Çocuğunuzun internette hangi kişisel bilgilerin paylaşılıp hangilerinin paylaşılmayacağını anladığından emin olun.
    • Çocuğunuzun olumlu etkileşimlerle sorunlu veya tehlikeli etkileşimler arasındaki farkı ayırt etmesine yardımcı olun. Herhangi birisi herhangi bir nedenle onu rahatsız ederse her zaman sizden yardım isteyebileceğini söyleyin.

    Küçük bir çocukla istismar hakkında konuşmak:

    • Vücut kısımlarının doğru isimlerini kullanın, hangilerinin kişiye özel olduğunu ve bunun nedenlerini anlatın.
    • Tanımadığı kişilerle gireceği her türlü iletişimden caydırmaya çalışın.
    • Sıradan sırlarla (örneğin birine sürpriz parti yapıldığını söylememek) kötü sırlar (örneğin korktukları ya da tehdit altında hissettikleri zaman güvendikleri bir yetişkine söylememek) arasındaki farktan bahsedin.

    İleri yaşta bir çocukla istismar hakkında konuşmak:

    • Çocuğunuza internetteki bazı kişilerin kendilerini tanıttıkları gibi olmayabileceğini hatırlatın.
    • Söylemesi zor olan bir şeyi size söylemesi üzerine çalışın. Size bunu söylediği için onu övün ve ona yardımcı olacağınızı bilmesini sağlayın.

    Bir ergenle istismar hakkında konuşmak:

    • Herkesin, iddia ettikleri kişiler olmayabileceğini veya onun iyiliğini düşünmeyebileceğini hatırlatın.
    • Bir ergenin, cinselliği keşfetme hevesi olabileceğinin farkında olun ve bir tehditle veya potansiyel bir tehlikeyle karşılaşırsa size başvurabileceğini bilmesini sağlayın.
    • Ona, kendilerini rahatsız hissettiren herkesi görmezden gelme, şikayet etme ve engelleme gücüne sahip olduğunu hatırlatın.
    • İnternette paylaştığı her şeyin kazara veya kasten kopyalanıp başkalarıyla paylaşılabileceğini anlatın.

    Unutmayın, çocuğunuzu en iyi siz tanırsınız. Zor konulardan nasıl bahsedeceğiniz çocuğunuzun yaşına, olgunluk düzeyine ve hassaslıkları ile duygusal durumları gibi başka faktörlere bağlıdır.

    Online ilişkileri konusunda konuşmaya isteksiz olabilir ve istismara maruz kaldığını fark etmemiş olabilir. Birisi ona istismarda bulunuyorsa çocuğunuza bunun onun hatası olmadığını mutlaka iletin.

  • Her ne kadar bu işaretler cinsel şantajla ilgili olmak zorunda değilse de ebeveynlerin, çocuklarında şu emarelerin olup olmadığını gözlemlemeleri yararlıdır:

    • Online hareketleri konusunda gizemli davranmaları.
    • Açıklama yapmadan para veya hediye kartı istemeleri ya da cüzdanlardaki veya hesaplardaki paranın kaybolması.
    • Açıklanamayan ruh hali değişiklikleri yaşamaları veya depresif, sinirli ya da korkmuş görünmeleri.

    Çocuklar ve ergenlerle cinsel şantaj hakkında konuşmak:

    • Ergenlerin veya daha yetişkin çocukların, çıplaklık veya cinsellik içeren fotoğraf ya da video değiş tokuşu yapmayı teklif eden suçluların varlığına karşı bilinçli olmaları gerekiyor.
    • Çocuğunuza bu kişilerin kendilerini tanıttıkları gibi olmadıklarını ve gönderdikleri görsellerin muhtemelen onlara ait olmadığını açıklayın.
    • Suçluların para, daha fazla görsel veya cinsel eylem taleplerinin yerine getirilmemesi durumunda çıplak veya özel fotoğraf ya da videoları paylaşmakla tehdit edebileceğini anlatın.
    • Böyle durumlarda para göndermemelerini veya taleplere uymamalarını söyleyin. Para göndermek genellikle suçluyu şantaja devam etmeye teşvik eder. Para alamadıklarında ise bazen mağdur edebilecekleri başka kişilere yönelirler.

    Bir çocuk hedef alındığında veya mağdur edildiğinde ebeveynlerin yapması gerekenler:

    • Emniyet yetkililerine sunmak gerekebileceği için tehdit içeren mesajları saklamak.
    • Durumu yerel emniyet yetkililerine ve gerektiğinde okuldaki veya iş yerindeki yetkililere bildirmek.
    • Failleri engellemek ve Apple’ın Güvenlik Denetimi özelliğini kullanarak aygıtın güvenlik ayarlarını gözden geçirmek.
    • Dijital güvenliği güçlendirmeye ve güvenilir olmayan kişilerle bağlantıyı kesmeye yönelik stratejiler sunan Kişisel Güvenlik Kullanma Kılavuzu’nu keşfetmek.
    • Çocuğunuza, bu durum zorlayıcı görünse de yardım alabileceğini ve bu zorluğu aşabileceğini anlatarak onu rahatlatmak.
    • Çocuğunuzu sizinle, güvendiği başka bir yetişkinle veya bir yardım hattıyla açık bir şekilde iletişim kurmaya teşvik etmek.
    • Çocuğunuzu yardım hatları veya mağdur destek kuruluşları gibi destek hizmetlerine yönlendirmek. (Kaynaklar için sayfanın en alt kısmına bakın.)

    Her şeyin ötesinde, çocuğunuza bunun onun hatası olmadığını ve bu durumla yalnız baş etmek zorunda olmadığını hatırlatın.

Siber zorbalıkla başa çıkmak

Siber zorbalığı tespit etmek ve küçük veya ergen yaştaki çocuğunuza bu konuda yardım etmek.

Siber zorbalık; telefon, bilgisayar ve tablet gibi dijital aygıtlar üzerinden yapılan zorbalığa denir. Mesaj, mesajlaşma uygulamaları, sohbet, mail, online oyunlar, sosyal medya, canlı yayınlar, fotoğraflar ve videolar üzerinden yapılabilir. Zorbalık tipik olarak, güç dengesizliği olan bir durumda saldırgan ve tekrar eden sözlü ya da fiziksel taciz olarak tanımlanır. Ama hakaret, tehdit, taklit etme, dedikodu yayma ve dışlama da dahil olmak üzere her türlü taciz, benzer bir olumsuz etkiye sahip olabilir. Çıplaklık içeren görseller, zorbalık amaçlı kullanılabilir. Siber zorbalık, genellikle okulda veya topluluklarda yaşanan fiziksel zorbalıkla birlikte gerçekleşir.

Bir çocuğun siber zorbalığa maruz kaldığı her zaman kolay anlaşılamayabilir ve çocuğunuz bunu size söylemeyebilir. Her ne kadar siber zorbalığın kesin göstergeleri olmasa da, çocuğunuz uyumakta zorlanıyorsa, okula gitmek istemiyorsa, kendine saygısında bir azalma gösteriyorsa veya sürekli sosyal medya hesaplarını kontrol etme ya da siz yanındayken aygıtlarından uzak durma gibi internet kullanım alışkanlığı değişimi sergiliyorsa dikkatli olun.

Her çocuk siber zorbalığa maruz kalabilir. Ama ötekileştirilmiş grupların üyeleri, azınlık bir ırk veya dine mensup, engeli olan, LGBTQ+ olan veya farklı görünen ya da farklı davranan bazı çocuklar diğerlerinden daha savunmasızdır.

Çocuğunuzla kendisinin internet deneyimlerine dair yapacağınız sık ve kısa sohbetler, siber zorbalığa maruz kaldığında size anlatması daha muhtemel olan bir ilişki kurmanıza yardımcı olacaktır. Ayrıca çocuğunuzun, böyle bir şeyin başına gelmesinin onun suçu olmadığını anlaması ve bunu atlatmasına yardımcı olabilecek insanlar olduğunu bilmesi çok önemli.

    • Sakin olun, aşırı tepki vermeyin ve onu suçlamayın. Aygıtlarını ellerinden almanın genellikle hiçbir faydası olmaz.
    • Dinleyerek başlayın. Neler olduğunu ve olan şeyin çocuğunuza kendini nasıl hissettirdiğini öğrenin. Destekleyici olun.
    • Eğer birisi çocuğunuzu rahatsız edecek uygunsuz bir görsel veya içerik göndermişse çocuğunuza bu harekete karşılık vermemesini tavsiye edebilirsiniz.
    • Hesabı engellemek veya sessize almak ve olayın gerçekleştiği platforma içeriği şikayet etmek gibi araçları kullanması için çocuğunuzu cesaretlendirin.
    • Siber zorbalığı sonlandırmak için uygulanabilecek stratejileri tartışın, iyileşmesi ve psikolojik dayanıklılığını artırabilmesi için ona nasıl yardım edebileceğinizi düşünün.
    • Çocuğunuzu bir çözüm için yapılacak konuşmalara ve planlara dahil edin. Siber zorbalık çoğunlukla sosyal bir durumun kontrolünün kaybedilmesine sebep olur. Çocuğunuzu dahil etmeniz, onun bunu atlatmasına yardımcı olacaktır.
    • Şüpheye düştüğünüzde okul danışmanından, öğretmeninden veya bir uzmandan yardım alın.
    • Bazen ebeveynler bu tip olaylara herkesin önünde tepki vererek durumu daha da kötüleştirebiliyorlar. Verilecek tepkilerin iyice düşünülmüş olması gerekir.
    • Eğer çocuğunuza siber zorbalık yapan şahıs da bir çocuksa o çocuğun davranışlarını ele almak için diğer ebeveynlerle ve okul yetkilileriyle birlikte çalışın.

  • Durumu ciddiye alın. Siber zorbalık yapıyor olmaları, çocukların bir sıkıntı yaşadığına dair bir emare olabilir ve çok daha ciddi sorunlara yol açabilir. Davranışına karşılık bir tavır belirlemeden önce çocuğunuzun neden kaba veya agresif davrandığını öğrenin.

    Bunun altında yatan sebepler değişkenlik göstermekle birlikte şunları kapsayabilir:

    • Siber zorbalık yapan bir akran grubuna uyum sağlamaya çalışmak.
    • Kaygı, öfke, depresyon, kontrolsüzlük, hayal kırıklığı veya stres yaşamak.
    • Kendilerinin de siber zorbalığa maruz kalması.
    • Kontrolü ele alma hissine karşı duyduğu ihtiyaç.
    • Başkalarının ilgisini çekmeye çalışmak.
    • Siber zorbalık davranışının olumsuz etkilerini tam anlayamamak.

    Eğer çocuğunuz başkalarına siber zorbalık yapıyorsa ebeveyn ve diğer güvenilen yetişkinler olarak şunları yapabilirsiniz:

    • Neden siber zorbalık yaptığını anlamak için çocuğun ne durumda olduğunu öğrenmeye çalışın. Çocuğun duygusal halini, akran grubunu ve diğer faktörleri dikkate alın.
    • Çocukla konuşup siber zorbalığın başkalarını ve kendisini olumsuz şekilde etkileyebileceğini ve neden uygun bir davranış olmadığını anlatın. Nezaket ve empatinin önemini ve diğer insanları nasıl etkilediğini anlamasını sağlayın.
    • Bir okul danışmanıyla veya başka bir profesyonelle tavsiye ve strateji almak için konuşmayı düşünün.
    • Siber zorbalığın sonuçları olduğunu anlamasını sağlayın.
    • Çocuğun, incittiği kişiye karşı tavırlarını nasıl telafi edeceği hakkında beyin fırtınası yapın.

Duygusal ve zihinsel sağlık desteği alın

Eğitimli bir danışmanla hemen iletişime mi geçmeniz gerekiyor? Alo 141, desteğe ihtiyaç duyan çocuklar ve yetişkinler için telefonla 7/24 ücretsiz rehberlik, destek, danışma ve yardım hattı hizmeti veriyor.

Daha fazla bilgi için Alo 141’i arayın

Rapor

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun bir hizmeti olan İhbar Web, internetteki zararlı içerikleri bildirmek isteyen herkesin kullanımına açıktır.

Daha fazla bilgi almak veya şikayette bulunmak için İhbar Web’i ziyaret edin